Mastitis - Meme İltihabı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Mastitis - Meme İltihabı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi 30.09.2021

Meme yangısı olarak tanımlanabilecek mastitis, bakteri, virüs, mantar gibi farklı sebeplerden kaynaklanabiliyor. Ayrıca nonspesifik sebeplerle de soruna rastlanabiliyor. Yüksek süt verimi olan sığırlarda daha yaygın görülen hastalık, süt verimi, süt kalitesi ve sütteki yağ oranı üzerinde olumsuz etki gösteriyor. 

Mastitis - Meme İltihabı Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Mastitis yani meme iltihabı, sütte ve memelerde farklı düzeylerde bozukluk meydana getirebilen bir hastalığı işaret ediyor. Memenin bir bölümünde, tüm memede veya birkaç memede hastalanma görülebiliyor. Meme dıştan maruz kaldığı bir etki nedeniyle zarar görebiliyor ve bu zarar iltihap oluşturabiliyor. Bir diğer hastalık nedeni ise kan ve lenfler yoluyla meme dokusuna ulaşan mikroorganizmalar oluyor. Mastitis oluşumunda üç farklı dönemden bahsediliyor. İnvasyon adı verilen, mikropların meme kanalına girdiği dönemden sonra meme kanalına giren mikropların meme boşluklarında çoğaldığı ve meme dokusunu kapladığı enfeksiyon dönemi geliyor. Son olarak yangı dönemi denilen süreçte, memeye yerleşen mikroplar toksik maddeler oluşturuyor ve organizma reaksiyon göstererek yangı meydana geliyor. Apse ve süt kanallarında bozulmalar da yangıyla eş zamanlı görülüyor. 

Mastitis - Meme İltihabı Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Mastitisin üç şekilde görüldüğü biliniyor. 

  • Akut mastitis: Sığırın genel sağlığında bozulma görülüyor. Meme loplarında dikkat çeken düzeyde şişlik, sıcaklık, sertlik beliriyor. Ağrılı ve yangıdan dolayı kızarık olan memelerden sağılan süt sulu, pıhtılı, irinli ve kanlı bir şekilde akabiliyor.
  • Subakut mastitis: Memede yangı belirgin olmadığında mastitis bu kategoride inceleniyor. Ancak sütte pıhtıların varlığı dikkat çekiyor.
  • Kronik mastitis: Akut ve subakut mastitis sonucu gelişebilen kronik hastalıkta yangı görülmüyor. Sütte de gözde görülür bir değişikliğe rastlanmıyor.

Mastitis hastalığının hayvan sağlığının yanı sıra ekonomik açıdan da önemli görülmesinin birçok nedeni var. Subklinik mastitis nedeniyle çiğ süt kalitesinde azalma meydana geliyor. Tedavi için harcanan ücret, çiftçilerimiz için ek maliyet anlamına geliyor. Sorun, süt verimini düşürüyor. Hasta olan hayvanlar, diğer hayvanlar için bulaşma kaynağı oluşturuyor. Hastalık yaygınlaşabiliyor. Ayrıca hastalık, sağmal hayvanların erken yaşta elden çıkarılmasıyla sonuçlanabiliyor. 

Mastitis - Meme İltihabı Belirtileri Nelerdir? Nasıl Kontrol Edilir?

Mastitis neden olur diye sorarsanız, İstanbul Üniversitesi kaynaklarına göre birçok farklı nedenden bahsedilebiliyor: 

  • Bozuk yemlerle beslenme hastalığa neden gösteriliyor.
  • Hipokalsemi ve katozis gibi metabolizma hastalıkları olan hayvanlarda mastitise rastlanabiliyor.
  • Mineral ve vitamin yetersizliği meme iltihaplanmasına neden olabiliyor. Selenyum ve e vitamininde eksiklik sık görülüyor.
  • Sağımda hijyen kurallarına yeterince uyulmaması hastalığa sebebiyet veriyor.
  • Ahır hijyeninin hayvan yetiştiriciliği için uygun olmaması mastitise neden gösteriliyor.
  • Memelerdeki anatomik bozukluklar hastalık oluşturabiliyor.
  • Sistemik enfeksiyonlar meme iltihabı yaratıyor.
  • Hava durumu ve iklim şartları hastalık oluşmasına uygun koşulları hazırlıyor.
  • Meme derisi ve meme başında oluşan yaralar memenin savunma gücünü düşürerek iltihaplanmaya neden olabiliyor.
  • İleri yaştaki hayvanlarda ve daha önce mastitis geçirenlerde hastalık daha sık görülüyor.
  • Genetik yatkınlık neden gösteriliyor.
  • Sağım sırasında yapılan teknik hatalar iltihaplanma meydana getirebiliyor.
  • Eksik ve hatalı meme tedavileri probleme imkan tanıyor.
  • Laktasyon dönemi ve süt verimi yüksek olan zamanlarda meme savunması düştüğü için hastalık kapılabiliyor.

Mastitis - Meme İltihabı Belirtileri Nelerdir? Nasıl Kontrol Edilir?

Mastitis hastalığında, sütte pıhtılaşma en sık görülen belirti olarak kayıtlara geçiyor. Memede gözle rahatlıkla fark edilebilen değişiklikler meydana geliyor. Meme torbasında şişlik, sertleşme ve kızarıklık fark ediliyor. Meme uçlarında acı ve ağrı oluşuyor. Ayrıca hayvanda ateş yükseliyor. Bu belirtiler görüldüğünde basit metotlarla uzman tarafından hastalık tanısı alınabiliyor.

Mastitis kontrol adımları, temelde iki basamaktan oluşuyor. Soruna neden olan organizmaların tespiti için süt soğutma tankındaki sütlerin analizi ile kontrole başlanıyor. Ardından organizma incelemesine geçiliyor. İki temel organizma kategorisi bulunuyor. Bulaşıcı bakteriler, Streptococcus agalactia ve Staphylococcus aureus adıyla anılıyor. İneğin memesine bulaşan ve sağım sırasında inekler arasında yayılan bakteriler mastitise neden olabiliyor. Çevresel bakteri adı verilen Coliforms, Streptococcus (non-agalactia), Staphylococcus (non-aureus) adlı bakteriler ise ineğin bulunduğu ortamda bulunuyor ve diğer ineklere de geçebiliyor. Hastalığın bulaşmasına sütü sağan kişiler, süt makineleri, buzağılar, ahır çevresi bulaş vesilesi olabiliyor. 

Mastitis - Meme İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?

Mastitisten korunma için dikkat edilmesi gereken belli başlı noktalar bulunuyor: 

  • Ahırın temizliğine özen göstermeli ve hayvanların yattıkları alanların uygun şartlarda olmasına dikkat etmelisiniz.
  • Hayvanları soğukta bırakmamalısınız.
  • Genç hayvanlarla yaşlıları ayırmalısınız.
  • Kalıtsal meme bozukluğu bulunan hayvanları sürüden çıkarmanız öneriliyor.
  • Sağıma özen göstermeli, hijyene, tekniğe dikkat etmelisiniz. Memede kesinlikle süt bırakmadan sağmanız gerekiyor.
  • Sağım makinelerinin temizliğini ihmal etmemelisiniz.
  • Erken teşhis için sorun fark ettiğiniz an uzmana danışmalısınız. Uzmanın verdiği ilaçları atlamadan kullanmalısınız.
Mastitis İlacı ve Aşısı Var mı?

Mastitis - Meme İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?

Mastitis geçiren hayvanlarda görülen hasarlı tabaka iyileşmiyor. Süt üretiminde düşüş ve yeniden hastalanma riskinde artış gerçekleşiyor. Ancak erken teşhis, tedavide çok önemli yol alınmasını sağlayabiliyor. Erken müdahale, meme körlüğü ve süt kayıplarının önüne geçebiliyor. Tedavi sürecinde veterinerlerin önerilerinin harfiyen yerine getirilmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca hasta hayvanların günde 5-10’a varacak kadar sık sağılması gerekiyor. Bu sayede iyileşme hızlanıyor ve meme körleşmesi önlenebiliyor. 

Mastitis İlacı ve Aşısı Var mı?

Mastitis tedavisinde genellikle antibiyotik kullanımı gerekiyor. Meme başı deliğinden meme içine verilen antibiyotik memedeki sistemik bozukluğu, aşırı ödemi ve dokuyu sağaltmaya yardımcı olabiliyor. Ancak antibiyotiklerin spektrumlarının bakteriye uygun olması önem taşıyor. Bilinçsiz antibiyotik kullanımı yerine gerekli tetkikler sonucu uzman tarafından veterinerler tarafından verilen antibiyotiklerin kullanımı öneriliyor. Uzmanlar, daha geniş spektrum elde edebilmek için kombine antibiyotik kullanımını da tavsiye edebiliyor. 

Mastitis tedavisinde kullanılan ilaçlar sulu, yağlı süspansiyon ve merhem şekline satılabiliyor. Merhem, bazı vakalarda meme başı sinüsünde kalabildiği ve enfekte bölgeye yeterli antibiyotik ulaşımını engellediği için uygun olmayabiliyor. Uzman önerisi hangi ilacın kullanımı yönündeyse, o ilacın zaman kaybetmeden kullanılması gerekli görülüyor. 

Subklinik mastitislerde meme içine antibiyotik uygulanması tek başına yeterli olabilir ve başka bir ilaca gerek kalmıyor. Akut mastitislerde lokal yangının giderilmesi için memelerin sık sık soğuk su ile yıkanması, masaj yapılması gibi uygulamalar ilaç kullanımına eklenebiliyor. Söz konusu kronik mastitisler olduğunda akut durumdaki uygulamalara ek olarak daha yoğun ilaç kullanımı gerçekleşebiliyor. İlaç uygulamaları genellikle 12 veya 24 saatte bir tekrarlanıyor. Tedaviye serum, analeptikler, analjezikler, vitamin A, proteplitik enzimler, antihistaminikler ve glukortikoidler de eklenebiliyor. Yardımcı ilaçlar veteriner tarafından gerekli durumlarda seçiliyor. 

Tedaviye cevap vermeyen inatçı mastitis durumunda hastalıklı meme lobunun kurutulması yoluna gidilebiliyor. İlaç uygulanarak gerçekleşen tedavi protokolü çerçevesinde hayvanların vücut ısısı düzenli ölçülüyor ve meme sık sık kontrol ediliyor. 

Mastitis hastalığına karşı subklinik ve klinik enfeksiyonlara karşı koruyucu inaktif karma aşı kullanılabiliyor. Oldukça yeni olan mastitis aşılarının işletmeler tarafından tercih edildiği biliniyor. Yedi ayı geçmiş dişi danalara mastitis aşısı yapılabiliyor. Aşılama, meme dokusunun enfeksiyona karşı korunmasına yardımcı oluyor. 

Tarım ve hayvancılık faaliyetleriniz sırasında ihtiyaç duyacağınız ürünleri Tarfin Mobil ayrıcalıklarıyla satın alabilirsiniz. Peşin veya vadeli ödeme imkanı sunan Tarfin sayesinde topraklarınızın bereketi ve hayvanlarınızın sağlığı için kolaylıkla yatırım yapabilirsiniz. Türkiye’de binlerce çiftçimizin tercihi olan Tarfin ile tanışmak için siz de Tarfin yetkili satış noktalarına başvurabilirsiniz. 

Benzer haberler

5G Tarım Nedir?
06.03.2021
5G Tarım Nedir?

5G tarım teknolojileri geleceğe yön vermeye hazırlanıyor. 5G tarım nedir, 5G tarım ne gibi yenilikler getirecek merak ediyorsanız Tarfin Blog'ta.

Devamını Oku
Humik Asit Nedir? Ne İşe Yarar?
31.03.2021
Humik Asit Nedir? Ne İşe Yarar?

Humik asit toprağın verimini artıran organik bileşenlerden oluşuyor. Humik asit ne işe yarar gibi soruların yanıtını humik asit ile ilgili yazımızda bulabilirsiniz.

Devamını Oku
Yaban Mersini Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?
14.04.2021
Yaban Mersini Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Yaban mersini yetiştiriciliği, çiftçilerimizin yeni gözdesi oluyor. Ülkemizdeki yaban mersini yetiştiriciliği hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

Devamını Oku