taboola

Koyunlarda Delibaş Hastalığı Nedir?

Koyunlarda Delibaş Hastalığı Nedir? 18.09.2022

Koyunlarda sık görülen bir parazitik hastalık olan delibaş hastalığı (Coenurosis), dönemeç olarak da anılıyor. Çoğunlukla koyunların kendi etrafında dönmesi ile fark edilen sorun, koyun veya keçinin beynine yerleşen bir tenyadan kaynaklanıyor. Siz de koyunlarda delibaş hastalığı hakkında detaylı bilgi edinmek için Tarfin’in sağladığı kaynaklardan bilgi alabilirsiniz. Doğru bilgi kaynağı oluşturma konusunda çiftçilerimizin destekçisi olan Tarfin, alışverişlerde de yanınızda. Tarfin Mobil üzerinden hemen tarımsal girdi fiyatlarını karşılaştırabilir, Tarfin yetkili satış noktaları üzerinden avantajlı tarımsal ve hayvansal ürün alışverişlerinizi gerçekleştirebilirsiniz. Üstelik her alışverişinizde peşin veya hasat vadeli ödeme avantajları da sizleri bekliyor. Siz de Tarfin ile tanışmak için Türkiye’nin dört bir yanında yer alan, sayıları 1000’i aşkın yetkili satış noktalarını ziyaret edebilirsiniz. 

Koyunlarda Delibaş Belirtileri 

Koyunlarda delibaş hastalığı nedir yazımızda şu başlıkları bulabiirsiniz: 

Hemen uygulamayı indir, fiyatları karşılaştır.
  • Koyunlarda Delibaş Hastalığı Nedir?
  • Koyunlarda Delibaş Belirtileri
  • Koyunlarda Delibaş Hastalığı Neden Olur?
  • Koyunlarda Delibaş Hastalığının Tedavisi Var mı?
  • Koyunlarda Delibaş Hastalığının Tanısı Nasıl Konulur?
  • Koyunlarda Delibaş Hastalığı Yaygınlığı Nedir?
  • Delibaş Paraziti İnsana Bulaşır mı?
  • Taenia Multiceps Nedir?
  • Delibaş Hastalığı Bulaşıcı mıdır?
  • Koyunlarda Şerit Mücadelesi Delibaş Hastalığını Tedavi Eder mi?
  • Delibaş Hastalığını Önlemek için Neler Yapılabilir?
  • Delibaş Hastalığı Hangi Hayvanlarda Görülüyor?

Yazımızın sonunda delibaş adlı koyun hastalığı hakkında en sık sorulan soruları sizler için yanıtlayacağız. Siz de küçükbaş hayvanlarda, keçi ve koyun ırkları arasında sık rastlanan bu rahatsızlık hakkında detaylı bilgiye yazımız aracılığıyla ulaşabilirsiniz. 

Koyunlarda Delibaş Belirtileri 

Hem koyun hem de keçilerde görülen delibaş hastalığının gözle görülen birçok belirtisi var. Bu semptomlardan herhangi birine rastladığınızda mutlaka veteriner desteği almalısınız: 

  • Koyunlarda delibaş hastalığı baş göstermeye başladığında koyunlar düz yürümek suretiyle sürüden ayrılıyor. 
  • Hastalığın bir adım sonrasında koyunlar sağa dönmeye başlıyor. Eğer bulunduğunuz yer güney yarım kürede ise koyunların sola döndüğünü fark edebilirsiniz. 
  • Görme sorunları yaşayan hayvanlarda büyük olasılıkla tek taraflı körlük başlıyor. 
  • Hayvanlar kafalarını duvara çarpabiliyor. 
  • Başı düzgün tutamama görülüyor. Boyun geriye doğru kasılarak opistotonus meydana geliyor. 
  • Hayvanlar felç geçirebiliyor. 
  • Diş gıcırdatma tespit ediliyor. 
  • Kas titremelerine rastlanıyor. 
  • Otitis adı verilen kulak yangısı bulunuyor. 
  • Merkezi sinir sistemini direkt olarak etkileyen hastalık sonucu beyinde, omurilikte, akciğer ve karaciğerde kistler oluşabiliyor. 
  • Hayvanların iştahları azalıyor, günden güne zayıflıyorlar. 

Koyunlarda Delibaş Hastalığı Neden Olur? 

Delibaş hastalığına neden olan parazitler köpek dışkısından bulaşıyor. Koyun veya keçiler ağız yoluyla köpek dışkılarının bulaştığı otlardan yediklerinde hastalanıyor. Hastalığın köpeklere geçmesi de yine hasta koyun kellelerinin köpekler tarafından yenmesi ile oluyor. Kısır döngü halindeki delibaş paraziti (Taenia multiceps) koyunlara bulaştığında parazitler bağırsakta açılıyor ve hayvanlar enfekte oluyor. Beyne kadar ilerleyen ve burada bir kesecik meydana getiren parazit, beyne baskı yaparak delibaş hastalığı belirtileri oluşmasına neden oluyor. Yapılan çalışmalar, kistin bulunduğu bölgede oluşan basınç nedeniyle doku hasarı, hiperemi, hücre infiltrasyonu, mikrogliozis ve astrositozis, nöron dejenerasyonu gibi bulgulara rastlanıyor. Larvalar genellikle serebral hemisferde, parieto-occipital bölgede, sağ tarafta yerleşiyor. Belirtilerden sonra herhangi bir tedavi uygulanmazsa, kısa sürede ölüm gerçekleşiyor.

Koyunlarda Delibaş Hastalığının Tedavisi Var mı? 

Keçi ve koyunlarda delibaş hastalığının pratik bir tedavisinden söz etmek maalesef mümkün değil. Üstelik parazitin ve kesesinin beyindeki varlığı yaralara neden oluyor ve beyindeki bu yaraların geri dönüşü olmuyor. Ancak elbette delibaş hastalığı tedavisi atılabilecek adımlar bulunuyor. Çoğunlukla hayvanlar ölüme terk edilirken nadiren çok değerli damızlıklarda tedavi gerçekleştiriliyor. Koyunlarda delibaş hastalığı tedavisinin ilk yöntemi bahsedildiği üzere cerrahi oluyor. Ancak cerrahi operasyonların da başarı şansı %25 ile 50 arasında sınırlı kalıyor. Bunu dışında antiparaziter ilaçlar da kullanılıyor. Yüksek dozda, 6-14 gün arasında düzenli kullanılan ilaçlar olumlu sonuç verebiliyor. Fakat delibaş hastalığı tedavisinin yüksek maliyetli ve meşakkatli olması nedeniyle uygulanması bir hayli güç. Hatta bu nedenle birçok kaynakta bu hastalığın uygulanabilir bir tedavisi olmadığı bilgisine  rastlayabilirsiniz. 

Koyunlarda Delibaş Hastalığı Neden Olur? 

Ancak hastalığın yayılmaması için tedavinin yanında koruma için birçok adım atılması gerekiyor. Öncelikle, hastalığın görüldüğü bölgedeki köpeklere tenya mücadelesi için ilaçlar veriliyor. Hem konakçı köpekler hem de komşu sürülerdeki hayvanlar tenya ilacı ile ilaçlanıyor. Bunun yanında ölen koyun ve keçilerin beyinleri, köpeklerin erişemeyeceği şekilde imha ediliyor. Eğer ölü hayvanların başları gelişi güzel atılırsa onu yiyen köpeklerde parazit konakçılığını sürdürüyor ve hastalık yayılmaya devam ediyor. Bu nedenle enfekte hayvanların bedenleri derin bir çukura, sönmemiş kireç dökülerek gömülüyor. 

Koyunlarda Delibaş Hastalığının Tanısı Nasıl Konulur? 

Teşhis, genellikle delibaş hastalığının belirtileri üzerinden konulabiliyor. Hasta kuzular birkaç kez döndürüldükten sonra serbest kaldığında dönmeye devam ediyorsa bu genellikle delibaş hastalığına işaret ediyor. Ancak bazen listeriosis, beyin apsesi, ekinokokların beyin içine yerleşmesi, poliencephalomalacia ve östrus ovis gibi hastalıklarla karışabileceği için ultrasonla görüntüleme tercih ediliyor. 

Koyunlarda Kelebek Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi yazımızı okumak için tıklayınız.

Ayrıca Ektima Hastalığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi hakkındaki yazımızı inceleyebilirsiniz. 

Koyunlarda delibaş hastalığı yaygınlığı nedir?

Etiyopya’da yaygınlığın %2.5 ile %4.5 arasında olduğu ifade ediliyor. İran’da %18.65 oranında yaygınlık tespit edilirken Hindistan’da %12.30, Ürdün’de %3 yaygınlık bildiriliyor. Türkiye’de 2004-2005 yıllarında Konya’da yapılan bir çalışmada erkek koyunlarda %18.57, dişi koyunlarda %15.21 yaygınlık saptanıyor. Kars’ta yapılan bir çalışmada %15.5 yaygınlık tespit edilirken geniş kapsamlı bir çalışmadan maalesef söz edilemiyor. Hasta hayvanların hastalık ilerlemeden kesime gönderilmesi nedeniyle vaka sayısının tespit edilenden daha çok olabileceği düşünülüyor.

Delibaş paraziti insana bulaşır mı?

Nadiren insana bulaşan taenia multiceps paraziti, beyin ve omuriliğe yerleşerek kist oluşturabiliyor. Hatta yerleştiği yerde ağır hasar meydana getirdiği ve ara konağın ölümüne neden olabildiği kayıtlara geçiyor.

Taenia multiceps nedir?

Uzunluğu 40 ile 100 cm arasında, genişliği 3-5 milimetre civarında olan parazitlerdir. Hafif oval yumurtaları olan tenyalar, koyun, keçi, sığır, geyik, domuz, deve ve at gibi otçullarda, nadiren insanların serebrospinal sinir sisteminde gelişebiliyor.

Delibaş hastalığı bulaşıcı mıdır?

Evet delibaş hastalığı enfekte vücut bölümlerinin yenmesi veya dışkı ile direkt oral temas yoluyla bulaşabiliyor. Örneğin köpekler parazitleri hasta hayvanların enfekte beyinlerini yiyerek kaparken koyunlar da köpek dışkısının bulaştığı otlar vasıtasıyla hastalanabiliyor. Hatta nadir de olsa delibaş hastalığına neden olan bakterilerin sığırlara ve insanlara da bulaştığından söz edilebiliyor.

Koyunlarda şerit mücadelesi delibaş hastalığını tedavi eder mi?

Hayır koyunlardaki standart şerit mücadelesinin delibaş hastalığına neden olan parazit üzerinde bir etkisinden söz etmek maalesef mümkün değil. Özel bir tedavi uygulanması şart görülüyor.

Delibaş hastalığını önlemek için neler yapılabilir?

Coenurus cerebralis olarak da bilinen koyunlarda delibaş hastalığını önlemek için küçükbaş sürülerine belirli periyotlarla antiparaziter ilaç uygulanıyor. Ayrıca köpeklerin bağırsak parazitlerine karşı anti paraziterlerle ilaçlanması ve ölen hayvanların uygun şekilde imha edilmesi en önemli önlemleri oluşturuyor. Buna ek olarak, koyunların bilinmeyen meralarda otlatılmaması, yemin özenle seçilmesi bir diğer önlem olarak karşımıza çıkıyor.

Delibaş hastalığı hangi hayvanlarda görülüyor?

Delibaş hastalığının neden olduğu kistler koyun ve keçilerde görülse de sığır ve atlarda da nadiren oluşabiliyor. İnsanların ise gözlerine ve kaslarına yerleşen vakalardan söz edilebiliyor. Ayrıca köpeklerin yanı sıra kurt, tilki ve çakallarda da parazitler ince bağırsağa yerleşerek konak bulabiliyor.

share

Benzer Haberler

Kereviz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?
19.12.2022
Kereviz Yetiştiriciliği Nasıl Yapılır?

Kereviz yetiştiriciliği nasıl yapılır merak ediyorsanız tüm bilgiler yazımızda. Kereviz yetiştiriciliğini öğrenmek için tıklayın!

Devamını oku
Hafif Saban ve Ağır Saban Nedir?
03.01.2024
Hafif Saban ve Ağır Saban Nedir?

Makineli tarımın öncesinde kullanılan hafif ve ağır saban aletleri, tarla işlemeyi kolaylaştırıyordu. Hafif ağır saban farkını hemen öğrenin!

Devamını oku
Dikenli İncir nedir? Nasıl Yetiştirilir?
29.10.2022
Dikenli İncir nedir? Nasıl Yetiştirilir?

Dikenli incir, kaktüsgillerden bir bitkinin meyvesidir. Dikenli incir nasıl yetiştirilir tüm detaylarıyla öğrenebilirsiniz. Hemen tıklayın.

Devamını oku